1997
W państwie pruskim 1837 – 1922
Urabianie węgla, odstawa i transport urobku
Do połowy XIX wieku w kopalniach górnośląskich stosowano system urabiania polegający na wycinaniu poziomego wrębu w środku powierzchni przodka chodnika wybierkowego lub w niewielkiej odległości od spągu. Urabiano przy pomocy szpicaka, perlika lub kilofa. Niekiedy stosowano wręby pionowe do 0,5 m. Wręby poziome miały szczelinę wielkości 26 cm i głębokości 1-1,25 m. Urabianie podwrębionej ławy następowało za pomocą młota i żelazka (klina długości 30-40 cm osadzonego na drewnianym trzonku). Wrąb poziomy w zabierkach wycinano na większą niż w chodnikach głębokość, która sięgała nawet 2 m. Najpierw wycinano wrąb głębokości od 0,8-1,0 m, który następnie poszerzano żelazkiem. Leżąc w tak wykonanej szczelinie górnik pogłębiał wrąb do około 2 m. Szczelinę węglową zabezpieczano przed załamaniem się podwrębionej ławy węglowej przy pomocy krótkich stojaków drewnianych lub podpór z calizny węglowej szerokości około 15 cm lub większej.
Pod koniec lat czterdziestych XIX stulecia do urabiania zaczęto powszechnie stosować proch. Wręby wykonywano ręcznie, o od połowy XIX wieku za pomocą materiału wybuchowego zapalonego lontem Bickforda. Składał się on z jutowych rurek o średnicy 0,5 cm, które uszczelniano smołą z duszą wypełnioną prochem. Zaczęto stosować ulepszony sprzęt do urabiania i wybijania otworów strzałowych. W latach siedemdziesiątych XIX wieku wprowadzano wiertarki napędzane sprężonym powietrzem, a w początkach XX wieku wiertarki powietrzne obrotowe oraz lekkie wiertarki udarowe.
W drugiej połowie XIX wieku zastosowano w górnictwie dzięki wynalazkowi nitrogliceryny nowe, znacznie silniejsze materiały wybuchowe, szczególnie dynamit.
Do obudowy wyrobisk stosowano przede wszystkim drewno. W przypadkach występowania zagrożenia zagrożenia pożarowego lub wodnego wprowadzono obudowę murowaną. Ze względu na duże zużycie drewna sięgające 20-40 m3 na 1000 ton coraz bardziej upowszechniała się obudowa murowana, którą zaczęto stosować w szybach wydobywczych, chodnikach podstawowych i przekopach.
Do odstawy urobku posługiwano się początkowo drewnianymi nieckami później zaś blaszanymi. Nosili je ładowacze, którzy wysypywali z nich węgiel do naczyń szybowych lub wózków, które po szynach żelaznych, a następnie stalowych ciągnęli górnicy, zaś po 1880 roku konie. W tym okresie w kopalni „Mysłowice” zaprzęgano jednego konia do pociągu złożonego z 10 wózków. Liczba koni wykorzystywanych do transportu naziemnego i podziemnego sięgała w kopalni do ponad 100.
Dopiero na przełomie 1902/1903 roku zastosowano w kopalni „Mysłowice” w transporcie podziemnym lokomotywy elektryczne, gdy na powierzchni kopalni uruchomiono turbinę parową. Na niższych poziomach 1450 i 350 m lokomotywy takie wprowadzono w 1908 roku. Do transportu urobku wykorzystywano również przewóz linowy. W 1897 roku wprowadzono na poziomie 250 m w przekopie do pokładu 501 przewóz urobku wozami zaczepionymi do liny bez końca, przesuwanej za pomocą maszyny parowej. Taki przewóz zastosowano także w przekopie głównym na poziomie 135 m. Liny ciągniono również kołowrotami napędzanymi sprężonym powietrzem. Pierwsze nieudane próby wykorzystania do odstawy urobku z przodków węglowych rynien wstrząsanych podjęto w kopalni w 1913 roku. Do chodników wprowadzono je dopiero w 1927 roku.
160 lat Kopalni Węgla Kamiennego „Mysłowice” 1837-1997
Redakcja – Alfred Sulik,
Redakcja techniczna – Roman Uzdowski
Autorzy tekstów: Stefan Gołas – słowo wstępne, Eugeniusz Sakwerda – problematyka techniczna, Alfred Sulik – początki kopalni, zmiany organizacyjno-własnościowe, wydobycie i zbyt, załoga, organizacje związków zawodowych, streszczenie, dokumentacja archiwalna.
Wydawca „Redakcja Życia Mysłowic” Dwutygodnik Miejski, Mysłowice