2009
Wokół mysłowickich organów
W mysłowickich świątyniach mamy cztery, zabytkowe instrumenty. O ich historii i walorach opowiadał w Mysłowicach prof. Julian Gembalski
Mysłowickie Muzeum zainaugurowało drugi rok popularnego już cyklu spotkań pod nazwą „Muzealne czwartki”. Tym razem, w XXII już spotkaniu, w muzeum gościł prof. Julian Gembalski, wybitny muzyk, kompozytor i pedagog, który zaprezentował gawędę pt. „Wokół mysłowickich organów”. Muzyka organowa, stanowiąca pasję życiową prof. Gembalskiego była również tłem tego spotkania.
Ten znakomity muzyk, znawca i wielki pasjonat organów dał się po znać również jako znakomity mówca. Sam jest założycielem Muzeum Organów przy Akademii Muzycznej w Katowicach.
Wspaniale brzmiący instrument do kościołów wprowadzony został w VII wieku, od 1700 roku już każdy kościół posiadał organy, a dziś już chyba nikt nie wyobraża sobie świątyni, w której nie słychać podczas liturgii brzmienia organów. Jednak nie we wszystkich wyznaniach msze uświetnia muzyka organowa, np. religia prawosławna „chwali Boga tylko śpiewem”.
Wykład prof Gembalskiego dotyczył przede wszystkim organów mysłowickich, jednak nie można mówić o tym instrumencie nie wprowadzając wyjaśnienia skąd się wziął i jakie jest działanie tego instrumentu.
Prof. Julian Gembalski
W Mysłowicach mamy cztery zabytkowe instrumenty, księża zostali poinformowani o ich zabytkowym statusie i o tym, że nie mogą wykonywać żadnych remontów na własną rękę. Zabytkowe organy posiada kościół mariacki, pochodzą z 1863 roku, zbudowane przez Folkmanna z Gliwic, posiadają 15 głosów, 2 manuały i zespół pedałowy, instrument skrywa unikatowa szafa. Równie cenne są organy w Brzezince, tegoż samego wykonawcy. Są to jednak organy wtórne, zbudowane bowiem zostały do kościoła w Chorzowie Starym, posiadają 1 manuał i 13 głosów. Zbudowane zostały w 1864 roku, do Brzezinki przeniesione zostały w 1903 roku. Ich stan jest nie najgorszy, ale wymaga konserwacji. Niezwykle cenny instrument posiada kościół ewangelicki, to również robota Folkmanna z 1877 roku. Organy posiadają 20 głosowi sterowany mechanizm o wiatrownicy stożkowej, jest to jedyny taki instrument na Śląsku.
Ciekawe organy znajdują się w Krasowach, 14 głosowe, pneumatyczne z 1929 roku.
W Dziećkowicach jest natomiast stara szafa Folkmanna pochodząca z Roździenia. Organy zbudowane były po 1887 roku i stamtąd zakupione do Dziećkowic. W 1967 roku jednak organy te zostały zniszczone, z ich zabytkowej konstrukcji została jedynie szafa, a wnętrze wyrzucono bo rzekomo było niemodne. Wykonano potem nowy instrument przez firmę Michalika. Idea w przypadku tej parafii jest taka, by wykonać replikę Folkmanna do pozostałej po nim szafy zabytkowej.
Dobry instrument posiada kościół dekanalny NSPJ wykonany przez firmę „Szlag” z 1894 roku, posiada trzy klawiatury i stół wolnostojący. Został przebudowany w 1976 roku przez firmę Truszczyński na sterowanie elektropneumatyczne. Nie jest to instrument zabytkowy, ale pozostała w nim dawna szafa „Szlaga”.
Niewysokiej klasy organy znajdzie my w Morgach, Brzęczkowicach i Wesołej. Współczesny instrument posiada kościół w Janowie wykonany przez firmę Truszczyński, jest to szafowy instrument bez zbędnych zdobień na 26 głosów, morgowskie organy są 15 głosowe, a brzęczkowickie 32 głosowe. Wartościowy instrument znajduje się w kościele w Kosztowach, przeniesiony z Lubeki, mechanicznie sterowany posiadający 3 manuały. Wysokiej klasy organy z estety ką brzmienia, 14 głosowe ma kościół w Ławkach. Tam instrument powstał z myślą o wnętrzu. Jest to - zdaniem prof. Gembalskiego - najlepszy współczesny instrument o standardzie europejskim, idealnie wkomponowany w artystyczne wnętrze świątyni. Tam też od roku od bywają się koncerty organowe. Znakomitym uzupełnieniem wykładu był krótki koncert na organach, nazywanych przez profesora instrumentem pokojowym Klonowskiego. Można też było po wykładzie i koncercie obejrzeć wystawę dotycząca organów i muzyki organowej.
(AKO)
Co Tydzień nr 3, 22 - 28 stycznia 2009 roku
