Pierwsze skojarzenie, jakie wywołuje w nas określenie „szkoła”, związane jest z instytucją, której zadaniem jest kształcenie oraz wychowywanie. Rzadko jednak nasze zainteresowanie wzbudza aspekt szkoły jako budynku pełnego historii i piękna architektury. Mysłowice mogą się pochwalić kilkoma obiektami, które nie tylko spełniają funkcję szkoły, ale także są wyjątkowym zabytkami.
Najstarszym zachowanym tego typu obiektem, który został wpisany do rejestru zabytków, jest budynek wzniesiony w 1826 r. przy ul. Starokościelnej 10. Pierwotnie znajdowała się tam szkoła parafialna, następnie, w związku z ustawą Rejencji Opolskiej z 1872 r., została ona przekształcona w tzw. symulantkę, czyli szkołę bezwyznaniową. W późniejszym okresie mieścił się tam szpital, a od 1907 r. budynek pełni funkcję mieszkalną. Jest to przykład architektury o klasycystycznych cechach, dążących do uzyskania efektu harmonii: symetrycznej, prostej kompozycji oraz oszczędnie stosowanej dekoracji.
Późniejszą, również niezwykle ciekawą architekturę reprezentuje obecny budynek Zespołu Szkół Specjalnych im. J. Korczaka przy pl. Wolności 3. Rozpoczęcie jego budowy datuje się na rok 1876, wówczas pełnił on funkcję tzw. szkoły bezwyznaniowej. Specyfika jego architektury pozwala zakwalifikować go do tzw. neorenesansu, czyli stylu popularnego w XIX w., dla którego inspirację stanowiły badania nad sztuką renesansu. Budynek przybrał jednolity, regularny, symetryczny kształt, przypominając architekturę pałacową, dzięki czemu stał się niezwykle reprezentacyjny. Co ciekawe, tę samą formułę zastosowano w budynku ratusza.
W latach 1902-1904 na obecnym pl. Wolności wzniesiono na potrzeby Wyższej Szkoły Męskiej nowoczesny budynek. Doskonale wpisał się w zabudowę placu. W Archiwum Urzędu Miejskiego zachowały się szczegółowe projekty tego założenia, którego autorem był M. Förster z Wrocławia. Jest to przykład niezwykle interesującej architektury w stylu eklektycznym, charakteryzującej się dobieraniem w jednej budowli detali dowolnie wybranych z różnych epok. Dzięki temu zarówno bryła zewnętrzna, jak również wnętrze szkoły zyskało bardzo oryginalny charakter. Budynek przez lata pełnił rozmaite funkcje m.in. stanowił siedzibę Miejskiego Domu Kultury, Biblioteki Publicznej, Liceum Medycznego oraz Liceum Handlowego.
Opisując mysłowickie budowle przeznaczone na użytek szkoły nie należy zapominać o przedstawicielach modernizmu. Reprezentantem tego stylu jest Liceum Ogólnokształcące nr 2, którego gmach wzniesiono w latach 1911-1913 według projektu Kocha. Natomiast drugim obiektem o podobnych cechach jest Liceum Ogólnokształcące nr 1. Jego powstanie datuje się na lata 1913-1914, a autorem założenia był Ignacy Dunaj. Interesującym faktem jest to, że w czasie III powstania śląskiego w 1922 r. mieścił się tu szpital dla powstańców oraz urzędy plebiscytowe.
Powyższy przegląd budynków to jedynie niewielki zarys zabytkowych obiektów pełniących funkcję budynków oświatowych w Mysłowicach. Reprezentują one bogaty wachlarz różnorodnych stylów architektonicznych. Należy również podkreślić, że takowych budynków w mieście jest znacznie więcej i na ogół są one obiektami zadbanymi. Ciekawym przykładem jest szkoła z 1907 r. znajdująca się w Brzezince, która, mimo iż od trzech lat nie spełnia już swojej roli, niedawno została wykorzystana do nowych potrzeb. W dniach 1-2 lutego odbyła się tam impreza Old School Music & Art. To fantastyczna inicjatywa wykorzystania opustoszałej przestrzeni do celów muzycznych i wystawienniczych.
Dzieje szkolnictwa w Mysłowicach we wrześniu ubiegłego roku były tematem wystawy w muzeum miasta. Jej pamiątkę stanowi film pod tym samym tytułem, który obejrzeć powinni wszyscy mieszkańcy, nie tylko pasjonaci historii miasta.
Artykuł ten ukazał się na stronie internetowej Gazety Mysłowickiej 13 lutego 2013r.